Een oude mutatie in een nieuw jasje: dalmatiŽr en polywhite

Een variant van de Syrische hamster, namelijk de DalmatiŽr, heeft internationaal veel stof doen opwaaien. Wij, Nederlandse fokkers, kennen deze variant al meer dan 10 jaar en vinden het niet zo bijzonder. Alleen wisten wij al die jaren niet om welke mutatie het ging.

Oktober 2006 kwam Jana SvobodovŠ (Riky Hamstery) uit TsjechiŽ deze bijzondere patroon tegen op een klein knaagdieren evenement in Praag. De eigenaar was LŪza ävejdovŠ en zij vertelde dat zij deze hamsters op een ander beurs van een marktkoopman gekocht had. In november ontmoette Jana deze marktkoopman en hij vertelde dat hij deze hamsters uit Nederland geÔmporteerd had. Tevens vertelde hij dat ze DalmatiŽrs genoemd worden, in grote aantallen geleverd konden worden en dat het waarschijnlijk gaat om de combinatie van dominant spot met het semi-lethale schimmelgen 'roan'. Dit is een dominante mutatie (gencode 'Wh') die in combinatie met crŤme een schimmeleffect geeft. De Syrische hamsters in deze variant worden normaal van kleur geboren en naarmate ze ouder worden, worden ze witter. In combinatie met goud zorgt het voor een witte buik. Dit is de reden dat deze mutatie ook wel 'white belly' genoemd wordt. Wanneer dit gen dubbel geŽrfd wordt, dan zijn ze spierwit en oogloos. En daarom zijn ze niet levensvatbaar. Uit bepaalde kruisingen met DalmatiŽrs kwamen volgens de marktkoopman ook goudkleurige Syrische hamsters met witte buiken. En dat moet dus wel roan zijn...

Fixed Dimensions

Syrische hamster, polywhite en dalmatiŽr
  1. Polywhite van Laura Post, keuring N.M.C. / N.K.V. 2008

  2. Polywhite van Laura Post, zie je ... geen oogringen zoals je bij een sepia verwacht

  3. DalmatiŽr

  4. Een normale dominant spot

  5. Polywhite

  6. Polywhite

  7. Polywhite

  8. Polywhite



Jana nam een aantal DalmatiŽrs mee en begon een zoektocht waar deze variant precies vandaan kwam. Alle informatie leidde tot Nederland. Jana vond zelfs een foto van een DalmatiŽr in de konijnen en knaagdieren encyclopedie van Esther Verhoef gepubliceerd in 1998. En Jana ging direct aan de slag om met de meegenomen DalmatiŽrs te fokken. Op dat moment was zij niet de enige die probeerde de puzzel op te lossen. Meerdere fokkers waren hier al mee bezig en het was overduidelijk dat het om een dominant spot variant ging. Maar ook werd het duidelijk dat het niet veroorzaakt wordt door het schimmelgen 'roan'. Maar dat er sprake is van een 'onbekende' recessieve mutatie die in combinatie met dominant spot een omgekeerd effect veroorzaakt. Het zorgt voor een wit dier met gekleurde vlekjes. Deze mutatie werd daarom nom-spot genoemd en genetisch met 'ns' aangeduid.

Het leek erop dat deze puzzel opgelost was, maar dat was niet zo! Een aantal jaren later duikt er een nieuwe variant op: een Syrische hamster met een schimmelpatroon waarbij een soort aalstreep zichtbaar is. En hier ging het niet om de semi-lethale variant 'roan'. In 2006 lied Janet Nobel van de fokkerij Medusa op Exoknaag een aantal exemplaren zien en vertelde dat het recessief vererft. Op de 35 jarig jubileum clubdag van de Nederlandse Knaagdierenfokkers Vereniging gehouden op 7 juni 2008 won Laura Post met een yellow black schimmel vrouw oud een prijs. Een bijzonder maar ook een prachtige hamster! En deze hamster kwam uit de dierenwinkel. De discussie laaide op, want het was overduidelijk dat deze hamster een yellow black (= geel gecombineerd met zwart) betrof en dat het niet om de reeds bekende dominante schimmelmutatie 'roan' kon gaan. Want deze heeft geen effect in combinatie met geel (echter door een paar fokkers ontkent, zij zijn van mening dat roan wel degelijk effect op geel en geel gerelateerde kleuren heeft). Het moest wel om een nieuwe mutatie zijn!

Deze variant dook steeds vaker op en verschillende fokkers zoals Jana SvobodovŠ gingen op onderzoek uit. Een aantal jaren later werd het duidelijk dat het hier om een recessieve mutatie ging dat in combinatie met umbrous gecombineerd met crŤme of geel een schimmeleffect genereert. Tegenovergesteld ten opzichte van de bekende dominante schimmelgen worden ze direct met dit patroon geboren en blijft het patroon hetzelfde naarmate ze ouder worden. In combinatie met goud zorgt het voor een witte buik. Zo rond 2010 ontstond een nieuwe internationale naam voor deze variant: polywhite. Janice Bourell (Holmden Hill Haven) woonachtig in Ohio, USA, kruiste deze mutatie met de dominante schimmelgen en kwam tot de conclusie dat wanneer je beide mutaties combineert, je een ander vlekpatroon krijgt. En wanneer deze ander vlekpatroon terug kruist met een polywhite, je geen normale kleuren uitrollen. Haar conclusie is dat het om een mutatie ging dat op dezelfde locus lag als het domiante schimmelgen 'roan'. En daarom wordt deze mutatie nu met (niet wetenschappelijk onderbouwde) gencode 'wh(p)' aangeduid.

Mijn broer Peter Braak heeft deze variant ook. Bij het puzzelen in 2012 via zijn stamboomregistratie en verschillende nestjes die hij op dat moment had, kwam ik tot een bijzonder conclusie: de mutatie die de dalmatiŽr veroorzaakt (non-spot) is dezelfde mutatie als polywhite. Het is ťťn en dezelfde mutatie. En bij een aantal test kruisingen bleek dit inderdaad het geval te zijn!

Hoe een oude mutatie in combinatie met andere kleurmutaties totaal iets nieuws kan genereren en het jaren duurde voordat die combinatie ooit gefokt werd: non-spot gen is hetzelfde als polywhite gen.

Martin Braak